Przywrotnik (przywrotnik pospolity)
Alchemilla vulgaris agg.
Przywrotnik pospolity to grupa blisko spokrewnionych bylin o charakterystycznych, pofałdowanych liściach. W recepturze Lorem Vit znajduje się ziele przywrotnika. Skrót agg. wskazuje, że nazwy użyto w szerokim znaczeniu botanicznym.
- Rodzina
- różowate (Rosaceae)
- Część w suszu
- ziele
- Smak lub zapach
- cierpki, zielny
- Barwa w filiżance
- Brak podanej barwy gotowej mieszanki
Liść jak plisowany wachlarz
Liście mają zaokrąglony obrys i rozchodzące się promieniście nerwy. Wzdłuż nich blaszka układa się w fałdy, a jej ząbkowane klapy podnoszą się na brzegach. Po deszczu na środku liścia można czasem zobaczyć dużą kroplę. Podobnie błyszczące kropelki na brzegu nie muszą być rosą. Roślina może wydzielać wodę przez specjalne struktury w procesie zwanym gutacją.
Przywrotnik - właściwości
Zielonkawe kwiaty są małe, skupione na rozgałęzionych pędach. Nie tworzą jaskrawego akcentu kojarzonego ze spokrewnionymi różami. W suszu większą uwagę zwracają fragmenty pomarszczonych liści i drobne kawałki łodyg. Cierpkość jest jedną z cech tego surowca. Jej odczucie w mieszance zależy również od innych roślin, w tym od wyrazistego kłącza imbiru.
Równie charakterystyczne liście mają krwawnik o drobnych, pierzastych odcinkach oraz miłorząb japoński z liściem o gładkim zarysie wachlarza.
Na co pomaga przywrotnik?
Przywrotnik stosowano w tradycji zielarskiej przy dolegliwościach miesiączkowych i trawiennych. Mało jest jednak badań u ludzi. Za cierpki smak odpowiadają między innymi garbniki. Wyciągi sprawdzano w laboratorium, ale nie wiadomo, jaki wpływ na cykl ma picie naparu. Znaczenie ma także nazwa gatunku. Przywrotniki wyglądają podobnie, a wynik badania jednego z nich nie musi dotyczyć pozostałych.
Jakie rośliny rzeczywiście badano u kobiet? Przywrotnik pojawia się obok imbiru w poradniku „Zioła na hormony”.
Jak czytać nazwę gatunku przywrotnika?
Przykład z archiwum oznaczono jako Alchemilla acutiloba. Pokazuje on przywrotnika opisanego przez botanika dokładniej niż zbiorcza nazwa w recepturze. Przy porównywaniu okazów liczy się nie tylko kształt klap, ale także owłosienie i szczegóły drobnych kwiatów. Takiego okazu z etykietą można użyć do nauki rozpoznawania rodzaju bez przypisywania tego konkretnego gatunku do opakowania ziół.
Obejrzyj okaz w kolekcji GBIF
Alchemilla acutiloba Opiz · Niemcy, 1950
SMF · FR-0040021
Bezpieczeństwo stosowania
Ziele przywrotnika w tej recepturze występuje razem z niepokalankiem. Przy terapii hormonalnej lub stosowaniu leków wpływających na dopaminę pokaż lekarzowi cały skład mieszanki. Długie tradycyjne wykorzystanie ziela nie rozstrzyga bezpieczeństwa podczas ciąży ani karmienia. [5]
Przy uczuleniu na którykolwiek składnik zrezygnuj z mieszanki. Producent odradza jej stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat. [4]
Pytania o składnik
Czy pojedynczy liść pozwala nazwać dokładny gatunek?
Przywrotniki tworzą liczne podobne formy. Przy ich odróżnianiu botanicy analizują szczegóły owłosienia, liści i kwiatów. Po rozdrobnieniu większość tych cech przestaje być dostępna. Z tego powodu pozostawiamy w leksykonie szerszą nazwę, zamiast przypisywać susz do drobnego gatunku.
Czy przywrotnik należy do tej samej rodziny co pokrzywa?
Nie. Zaokrąglony, promieniście ułożony liść przywrotnika wygląda inaczej niż ostro zakończony liść pokrzywy. Przywrotnik jest krewnym m.in. róży i głogu. W porównywaniu rodzin budowa drobnych kwiatów jest ważniejsza od samej zielonej barwy suszu.
Dlaczego kropla na liściu przywrotnika jest tak dobrze widoczna?
Między klapami blaszki biegną wyraźne fałdy. Oglądany z boku liść trochę przypomina płytką, plisowaną miseczkę. Kropla zatrzymana w zagłębieniu odbija światło i odcina się od matowej zieleni, więc łatwo ją zauważyć nawet na niedużym zdjęciu. Gdy przyglądasz się roślinie po deszczu, spójrz też na pusty liść obok. Lepiej widać wtedy przebieg fałd od miejsca osadzenia ogonka aż do klap na brzegu blaszki.
Zobacz mieszanki z przywrotnika pospolitego
