Niepokalanek (niepokalanek pospolity)
Vitex agnus-castus
Niepokalanek pospolity jest aromatycznym krzewem o dłoniasto złożonych liściach i drobnych, ciemnych owocach. W handlu spotyka się nazwę „pieprz mnisi”. W Lorem Vit składnik opisano jako owoc niepokalanka pospolitego.
- Rodzina
- jasnotowate (Lamiaceae)
- Część w suszu
- owoc
- Smak lub zapach
- pieprzny, korzenny
- Barwa w filiżance
- Brak podanej barwy gotowej mieszanki
Liście jak palce, kwiaty jak kłosy
Na wspólnym ogonku znajduje się kilka wąskich listków skierowanych w różne strony. Na końcach pędów wyrastają wydłużone skupienia fioletowawych kwiatów. W okresie owocowania na ich miejscu pozostają drobne, kulistawe owoce. W ojczystym obszarze śródziemnomorskim krzew spotyka się m.in. w pobliżu cieków wodnych. Pokrój całej rośliny dobrze tłumaczy, dlaczego ze zdjęcia samego owocu trudno rozpoznać gatunek.
Niepokalanek - właściwości
Po wysuszeniu brunatnawe owoce przypominają drobną przyprawę i mają korzenny aromat. Pieprz czarny to jednak owoc innej rośliny, Piper nigrum. Podobna nazwa handlowa powstała przez skojarzenie wyglądu i smaku. Po zmieszaniu z zielem przywrotnika, krwawnikiem i imbirem wyodrębnienie zapachu pojedynczego owocu staje się trudniejsze.
Wśród mocno pachnących dodatków do suszu cynamon pochodzi z kory, a imbir z kłącza. U niepokalanka zapach zdradzają owoce.
Na co pomaga niepokalanek?
Badania u kobiet z zespołem napięcia przedmiesiączkowego potwierdzają zastosowanie określonego suchego wyciągu z owoców niepokalanka. Inne postacie owocu mają zastosowanie tradycyjne przy łagodnych dolegliwościach przed miesiączką. Ważny jest zarówno czas wystąpienia objawów, jak i to, co przyjmowały uczestniczki. Badania jednego wyciągu z owoców nie rozstrzygają, czy tak samo działa pocięty owoc. Nie potwierdzają też ogólnej obietnicy „regulowania hormonów”.
Badania wyciągu z owoców niepokalanka omawiamy w poradniku „Zioła na PMS”.
Przyjrzyj się roślinie z bliska
Przy niepokalanku spróbuj policzyć listki, zaczynając od wspólnego zakończenia ich ogonka. To dobra okazja do odróżnienia jednego złożonego liścia od kilku liści na pędzie. Przygotowanie okazu na papierze zmienia ich wzajemny kąt, więc patrz na miejsca połączenia, a nie wyłącznie na ogólny kształt wachlarza. W suszonym owocu tych cech gatunku już nie zobaczysz.
Obejrzyj okaz w kolekcji GBIF
Vitex agnus-castus L. · Stany Zjednoczone, 1950
ANSP · PH00372081
Bezpieczeństwo stosowania
EMA wskazuje potrzebę konsultacji m.in. przy chorobach przysadki oraz przy lekach wpływających na dopaminę, estrogenach lub antyestrogenach. Jeżeli stosujesz terapię hormonalną albo chorujesz na nowotwór hormonozależny, omów preparaty z owocem niepokalanka z lekarzem przed użyciem. [3]
Przy uczuleniu na którykolwiek składnik zrezygnuj z mieszanki. Producent odradza jej stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat. [5]
Pytania o składnik
Czy rodzina jasnotowatych obejmuje także krzewy?
Tak. Obok znanych bylin, np. melisy i mięty, należą do niej również rośliny drzewiaste. Niepokalanek może wyglądać jak duży krzew lub niewielkie drzewo. Jego zdrewniałe gałęzie i dłoniasto złożone liście dobrze pokazują różnorodność tej rodziny.
Czy pieprz mnisi jest nasieniem?
Surowcem są całe owoce. W opisie botanicznym słowo „owoc” obejmuje także tkanki otaczające nasiona. W publikacjach o niepokalanku na owoc wskazuje łacińskie określenie fructus, pomocne przy odszukiwaniu monografii w języku obcym.
Czy pieprz mnisi jest krewnym pieprzu czarnego?
Podobieństwo nazw wynika z wyglądu drobnych, ciemnych owoców i skojarzeń z przyprawą. Niepokalanek jest aromatycznym krzewem z rodziny jasnotowatych, zaś pieprz czarny należy do pieprzowatych. Jeśli w opracowaniu pojawia się nazwa Vitex agnus-castus, chodzi o niepokalanek. Wyróżniają go m.in. liście z długimi, wąskimi listkami zebranymi jak palce dłoni. Na fotografii samych suszonych owoców tej cechy nie zobaczysz, więc pełny podpis pod ilustracją bywa pomocniejszy niż podobieństwo do ziaren z kuchennego młynka.
Zobacz mieszanki z niepokalanka pospolitego
