Rozmaryn (rozmaryn lekarski)
Salvia rosmarinus
Rozmaryn lekarski to zimozielony, pachnący krzew śródziemnomorski. Jego wąskie liście przypominają krótkie igły. Obecna nazwa Salvia rosmarinus oraz starsza Rosmarinus officinalis oznaczają tę samą roślinę.
- Rodzina
- jasnotowate (Lamiaceae)
- Część w suszu
- liść
- Smak lub zapach
- żywiczny, iglasty
- Barwa w filiżance
- Brak podanej barwy gotowej mieszanki
Igły tylko z wyglądu
Każda „igiełka” rozmarynu jest wąską blaszką liściową. Jej brzeg podwija się pod spód, wierzch jest ciemniejszy, a jaśniejszą dolną powierzchnię pokrywają włoski. Liście wyrastają parami na z czasem drewniejących pędach. Na gałązkach pojawiają się dwuwargowe kwiaty, często jasnoniebieskie. To charakterystyczny obraz przedstawiciela jasnotowatych, do których należą też lawenda, mięta i melisa.
Rozmaryn - właściwości
Świeża gałązka rozmarynu bywa dodawana do pieczonych ziemniaków i oliwy. Wysuszone, pocięte liście zachowują żywiczny, ziołowy charakter i są sztywniejsze od delikatnych liści melisy. Jeśli przyjrzysz się drobinom w zaparzaczu, znajdziesz krótkie podłużne fragmenty. W filiżance aromat rozmarynu miesza się z owocowym tłem róży i zielną nutą mate.
Do tej samej rodziny aromatycznych roślin należą lawenda i mięta. Zapach rozmarynu przypomina igliwie już po lekkim roztarciu listka.
Na co pomaga rozmaryn?
Liście rozmarynu tradycyjnie stosowano przy łagodnej niestrawności i lekkich skurczach brzucha. Takie użycie opisuje Europejska Agencja Leków na podstawie wieloletniej tradycji. W zielarstwie są też kąpiele z rozmarynem. W tym przypadku roślina styka się ze skórą. Doświadczeń z kąpieli nie można przenieść na wypicie herbaty z kilku listków.
Czy wyniki badań olejku mówią coś o naparze? Tę różnicę omawia poradnik „Zioła na porost włosów”.
Przyjrzyj się roślinie z bliska
Na fotografiach kolekcji uniwersyteckiej spróbuj zestawić górną powierzchnię liścia rozmarynu z jego jaśniejszym spodem. Na niepociętej gałązce widać jednocześnie długość blaszki, jej podwinięty brzeg i pary liści ustawione na łodydze. Gdy na sitku pozostają krótkie odcinki, ta ostatnia cecha znika. Zestawienie obu widoków wyjaśnia, dlaczego liście bywają brane za igły.
Bezpieczeństwo stosowania
Nadwrażliwość na rozmaryn jest przeciwwskazaniem do produktów z jego liściem. EMA odnotowuje m.in. reakcje skórne. Przed użyciem skoncentrowanych preparatów rozmarynowych lub olejku sprawdź przeznaczenie danego wyrobu. Sposób parzenia opisany przy mieszance nie obejmuje tych postaci. [3]
Przy uczuleniu na którykolwiek składnik zrezygnuj z mieszanki. Producent odradza jej stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat. [5]
Pytania o składnik
Dlaczego rozmaryn znalazł się w rodzaju Salvia?
Botanicy porządkują nazwy w miarę poznawania pokrewieństwa gatunków. W aktualnych wykazach rozmaryn znajdziesz w tym samym rodzaju co szałwie. Zmiana nazwy łacińskiej nie zmieniła rośliny w opakowaniu. W starszych podręcznikach zielarskich warto szukać także nazwy Rosmarinus.
Czy gałązka do pieczenia i susz do naparu to ten sam produkt?
Gatunek może być ten sam. W kuchni używa się czasami całego pędu, który po pieczeniu się usuwa. Producent mieszanki wskazuje konkretnie liść i ustala ilość razem z pozostałymi ziołami. Dlatego gałązki z doniczki nie służą do odmierzania porcji tej kompozycji.
Co zobaczę po odwróceniu liścia rozmarynu na drugą stronę?
Wierzch wąskiego liścia jest zwykle ciemniejszy, a jego spód wyraźnie jaśniejszy. Przy dobrym powiększeniu dostrzeżesz również brzegi podwinięte ku spodniej stronie. Te cechy nadają blaszce jeszcze węższy wygląd. Jeśli masz przed sobą fotografię gałązki, znajdź miejsce, gdzie para liści wyrasta z pędu w przeciwne strony. Wtedy łatwiej zrozumieć, dlaczego pozornie igiełkowaty rozmaryn botanicznie należy do tej samej rodziny co rośliny o szerokich blaszkach, takie jak mięta.
Zobacz mieszanki z rozmarynu lekarskiego
