Owies (owies zwyczajny)
Avena sativa
Owies zwyczajny to zboże o rozgałęzionych, luźnych wiechach. W opisach zielarskich spotkasz określenie „ziele owsa”. To zielona, nadziemna część rośliny, odmienna od dojrzałego ziarna, z którego przygotowuje się płatki.
- Rodzina
- wiechlinowate (Poaceae)
- Część w suszu
- ziele
- Smak lub zapach
- łagodny, trawiasty
- Barwa w filiżance
- Brak podanej barwy gotowej mieszanki
Kłos czy wiecha?
W odróżnieniu od zwartego kłosa żyta owies rozwija rozgałęziony kwiatostan. Na końcach cienkich gałązek siedzą kłoski, które mogą lekko zwisać. Wąskie liście obejmują źdźbło pochwą liściową. Przez długi czas zanim dojrzeje ziarno, nad ziemią przeważają zielone liście i pędy. To ten etap łatwiej sobie wyobrazić, patrząc na opakowanie ziela, niż myśląc o kaszy owsianej.
Owies - właściwości
Słomą nazywa się zwykle dojrzałe, wyschnięte źdźbła pozostające po omłocie ziarna. Surowiec opisany jako zielone ziele pochodzi z nadziemnych części zbieranych wcześniej. Po wysuszeniu liście i łodygi mogą mieć zielonkawy lub słomkowy odcień. Mają łagodny, roślinny profil, bez konsystencji i zapachu gotowanej owsianki.
Do suszu o trawiastym zapachu trafiają też pokrzywa i skrzyp polny. Sztywne, żebrowane odcinki skrzypu łatwo odróżnić od płaskich liści.
Na co pomaga owies?
Zielone części owsa stosowano tradycyjnie, gdy napięcie utrudniało wieczorny odpoczynek i zaśnięcie. Europejska Agencja Leków wskazuje na historię tego zastosowania. Badania u ludzi nadal są ograniczone. O owsie często czytamy przy okazji błonnika w diecie. Te publikacje dotyczą jednak zwykle ziarna. Nie mówią, czego można oczekiwać po naparze przygotowanym z zielonych pędów.
Jeśli unikasz glutenu, o oznaczeniach produktów zawierających owies przeczytasz w poradniku „Herbata dla sportowców”.
Przyjrzyj się roślinie z bliska
Jeżeli znasz owies z pudełka płatków, w zielniku zacznij od górnej części całego źdźbła. Spróbuj prześledzić jedną odnogę wiechy od jej początku aż do kłoska. Widać wtedy, dlaczego kilka pozornie oddzielnych elementów jest razem częścią jednego kwiatostanu. Ziele ścinane w określonej fazie rozwoju nie musi zawierać dojrzałych ziarniaków rozpoznawalnych z kuchni.
Obejrzyj okaz w kolekcji GBIF
Avena sativa L. · Australia, 1950
NSW · NSW504926
Bezpieczeństwo stosowania
Przy alergii na owies unikaj produktów z jego dodatkiem. Przy celiakii nie zakładaj, że określenie „ziele owsa” oznacza produkt bezglutenowy. Potrzebna jest odpowiednia deklaracja dotycząca gotowej mieszanki i kontroli zanieczyszczeń. W razie wątpliwości zapytaj producenta przed użyciem. [6][3]
Przy uczuleniu na którykolwiek składnik zrezygnuj z mieszanki. Producent odradza jej stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat. [5]
Pytania o składnik
Czy w porcji mieszanki są płatki?
Wymienione jest ziele, a nie ziarniaki czy ich przetwory. Płatki powstają dzięki obróbce ziaren. Cienki kawałek liścia znaleziony w suszu nie jest więc odpowiednikiem płatka spożywczego, nawet jeśli oba pochodzą z owsa.
Czy dane o błonniku z otrębów dotyczą ziela?
Otręby pochodzą z przemiału ziarna. Ich skład i sposób jedzenia różnią się od zaparzenia zielonych części rośliny. Nie można z tabeli wartości odżywczej płatków lub otrębów wyliczyć składu naparu przygotowanego z mieszaniny owsa i innych ziół.
Czy łodyga owsa z zielnika pokaże, skąd pochodzi płatek owsiany?
Jeśli okaz zachował wiechę, spójrz na drobne kłoski zawieszone na jej bocznych gałązkach. To w nich po kwitnieniu rozwijają się ziarniaki. Płatek uzyskuje się później w wyniku obróbki ziarna. Na żadnym etapie z łodygi nie wyrasta gotowy, spłaszczony płatek znany ze śniadania. Niżej na źdźble znajdziesz natomiast wąskie blaszki liściowe. To właśnie takie zielone części masz przed oczami, kiedy czytasz opis ziela owsa.
Zobacz mieszanki z owsa zwyczajnego
