Czarny bez (bez czarny)
Sambucus nigra
Bez czarny to krzew lub niewielkie drzewo o jasnych kwiatostanach i ciemnych dojrzałych owocach. W zielarstwie osobno opisuje się owoc bzu czarnego. Od niego pochodzi inny profil zapachowy niż od kwiatów.
- Rodzina
- kalinowate (Viburnaceae)
- Część w suszu
- owoc
- Smak lub zapach
- owocowy, kwaskowo-cierpki
- Barwa w filiżance
- Możliwy czerwonofioletowy odcień od owocu
Najpierw kwitnienie, później ciemne grona
Drobne kremowe kwiaty tworzą szerokie, spłaszczone skupienia. W miarę dojrzewania owoców szypułki uginają się, więc późnym latem ciemne kiście wyraźnie zwisają. Liść bzu składa się z kilku ząbkowanych listków. Zestaw tych cech widać na całym krzewie, ale po ususzeniu owocu pozostaje tylko niewielki, pomarszczony fragment ze skórką i pestkami.
Czarny bez - właściwości
Barwniki obecne w skórce dojrzałego owocu mogą nadać wodzie czerwonawy lub fioletowy ton. Jego intensywność w filiżance zależy również od ilości owoców, czasu kontaktu z wodą i innych składników. W kompozycji z miętą zapach liścia często jest łatwiejszy do uchwycenia niż woń owocu, nawet jeśli sam owoc dobrze widać na jasnym tle.
Inne owoce rozpoznasz po smaku. Dzika róża jest kwaskowa, a palma sabałowa ma owoce z oleistym miąższem.
Na co pomaga czarny bez?
W małych badaniach osoby przyjmujące wyciągi z owoców czarnego bzu zgłaszały niekiedy krótsze lub łagodniejsze objawy infekcji dróg oddechowych. Bez badano u osób, które już chorowały. W badaniach uczestniczyło niewiele osób, a przegląd wyników nie rozstrzyga, jak duża była korzyść. To także nie daje odpowiedzi na pytanie, czy picie domowego naparu chroni przed zakażeniem. Brakuje podstaw, by polecać bez przy COVID-19.
O tym, czy wyniki badań nad owocami bzu mówią coś o bólu głowy, przeczytasz w poradniku „Herbata na ból głowy”.
Jak wygląda liść bzu w zielniku?
Przy udokumentowanym okazie bzu zobacz, czym różni się pojedynczy listek od całego liścia. Zacznij od osi biegnącej między listkami i dopiero potem przejdź do miejsca, gdzie łączy się ona z gałęzią. Ten sam sposób patrzenia pozwala zrozumieć, dlaczego nazwa „owoc bzu” wskazuje konkretny surowiec, a liście i fragmenty gałązek nie należą do spożywczej receptury.
Obejrzyj okaz w kolekcji GBIF
Sambucus nigra L. · Stany Zjednoczone, 1950
USMS · USMS_000008711
Bezpieczeństwo stosowania
Według NCCIH surowe lub niedojrzałe owoce bzu, a także liście i łodygi zawierają związki mogące powodować zatrucie. Nie dorzucaj do gotowej mieszanki świeżych owoców ani gałązek z ogrodu. Stosuj wyłącznie surowiec przeznaczony do przygotowania zgodnie z instrukcją produktu. [3]
Przy uczuleniu na którykolwiek składnik zrezygnuj z mieszanki. Producent odradza jej stosowanie w ciąży, podczas karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat. [6]
Pytania o składnik
Czy syrop z kwiatów bzu smakuje tak samo jak owoc?
W syropie kwiatowym głównym motywem zapachowym są kwiaty. W przetworach z dojrzałych owoców do głosu dochodzą owocowe i cierpkie nuty. Na opakowaniu mieszanki podano owoc, więc nie należy oczekiwać takiego samego aromatu jak w lemoniadzie z kwiatów.
Czy bez czarny to lilak nazywany bzem?
Lilaki o fioletowych, silnie pachnących kwiatostanach należą do rodzaju Syringa i do rodziny oliwkowatych. Bez czarny nosi nazwę Sambucus nigra. Potoczne „bez” nie wystarcza do odróżnienia surowców; w recepturze decyduje pełna nazwa.
Czy z koloru przetworu można poznać, z której części bzu powstał?
Ciemny sok z owoców i jasny syrop z kwiatów łatwo odróżnić, kiedy stoją obok siebie. W napoju z kilkoma składnikami kolor mniej mówi o pochodzeniu surowca. Czerwone zabarwienie mogą wnieść także inne owoce. Jeżeli szukasz informacji o bzie w badaniu, zwróć uwagę na słowa „owoc” i „kwiat” już w opisie badanego preparatu. To ważniejsza wskazówka niż fotografia krzewu umieszczona obok tekstu.
Zobacz mieszanki z bzu czarnego
